TheKingRamaVI

กว่าจะมีนามนี้...ราชสีมาวิทยาลัย

ปฐวี ธนานันท์ และ วรพงษ์ วรธงไชย เรียบเรียง

ภูมิหลัง
การศึกษาของประเทศไทย เท่าที่มีหลักฐานปรากฏพบว่า สมัยอยุธยาเรื่อยมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ เด็กผู้ชายจะเรียนตามวัดใกล้บ้าน พระจะสอนให้อ่านออกเขียนได้และทำหน้าที่ครูบอกหนังสือ เมื่อบวชเรียนจะสอนคัมภีร์ทางศาสนา โหราศาสตร์ คาถาอาคม ตำรายา และอื่นๆ ส่วนเด็กผู้หญิงไม่นิยมให้เรียนหนังสือด้วยถือว่าไม่จำเป็น แต่จะเรียนเย็บปักถักร้อยที่บ้าน หากมีฐานะดี จะส่งไปอยู่ตามบ้านผู้ดีมีสกุล ตำหนักหรือในวัง เพื่อฝึกฝนอบรมการบ้านการเรือน กิริยามารยาท ผลของการปกครองระบบศักดินาเป็นตัวกำหนดให้การศึกษาอยู่ในวงแคบ ผู้ที่จะเข้ารับราชการจึงจะได้รับการถ่ายทอดวิชาเฉพาะ ส่งผลให้ประเทศไทยด้อยการศึกษา ความรู้ด้านวิิทยาการใหม่ๆ ไม่แพร่หลาย เมื่ออายุครบบวชมักจะทำตามประเพณี บรรพชา ลาสิกขาบท ออกเรือน มีลูกหลาน ประกอบอาชีพตามบรรพบุรุษทำกันมา หรือไม่ก็ยึดถือตามพื้นเพที่ตนอาศัยทำสืบต่อกันไป วัดมีบทบาทในการสอนหนังสือมาก แต่ละวัดมีวิชาเป็นเอกเทศ ทางราชการไม่ได้เข้ามาควบคุม ดูแล หรือบริหารงานอย่างใด นับแต่ประเทศไทยเปิดสัมพันธไมตรีกับต่างชาติมากขึ้น คณะมิชชันนารีเข้ามามีบทบาททางด้านศาสนา การศึกษา มีการตั้งโบสถ์สอนศาสนา ภาษา พัฒนาขึ้นเป็นโรงเรียนเอกชน ผู้ที่สนใจมีน้อย เช่น เจ้านาย ผู้มีฐานะดีนิยมส่งบุตรหลานของตนเข้าเรียน คนส่วนใหญ่ยังไม่มีโอกาสเข้าเรียนเช่นเดิม

ปฐมกำเนิด
ในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ การติดต่อกับต่างประเทศเปิดกว้างมากยิ่งขึ้น ลัทธิล่าอาณานิคมขยายวงเข้ามากระทบประเทศไทย ดังเหตุขัดแย้งจากวิกฤติการณ์ทางการเมือง รศ.๑๑๒ พระองค์เสด็จประพาสยุโรป ครั้งที่ ๑ ปี พ.ศ.๒๔๔๐ เมื่อเสด็จกลับมาทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศพระบรมราชโองการจัดตั้งโรงเรียนหลวงขึ้นตามมณฑลต่างๆ โดยทั่วกัน ยึดแบบอย่างของโรงเรียนวัดมหรรณพาราม โรงเรียนหลวงแหงแรก (จัดตั้งเมื่อปี พ.ศ.๒๔๒๗) ด้วยสายพระเนตรอันยาวไกลในพระองค์ที่ทรงมีพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งโรงเรียนหลวงขึ้นนี้ เพราะพระองค์มีพระราชปณิธานอันยิ่งใหญ่ ดังปรากฏในลายพระราชหัตถเลขาความตอนหนึ่งว่า

"...เจ้านายราชตระกูล ตั้งแต่ลูกฉันเป็นต้นไป จนถึงราษฎรที่ต่ำที่สุด จะได้มีโอกาสเล่าเรียนได้เสมอกัน ไม่ว่าเจ้าว่าขุนนาง ว่าไพร่ เพราะฉะนั้นจึงขอบอกได้ว่าการเล่าเรียนในบ้านเมืองเรานี้ จะเป็นข้อสำคัญที่หนึ่งซึ่งฉันอุตส่าห์จัดให้เจริญขึ้นให้จงได้ ..." พระบรมราชโองการจัดตั้งโรงเรียนหลวงตามมณฑล ประกาศเมื่อ พ.ศ.๒๔๔๑

มณฑลนครราชสีมา มีเมืองบุรีรัมย์และชัยภูมิ อยู่ในความดูแล ตัวเมืองนครราชสีมาเป็นเมืองหลัก วัดกลาง (วัดพระนารายณ์มหาราช) เหมาะสมที่จะตั้งโรงเรียนหลวง เพราะอยู่กลางเมือง และมีเจ้าคณะมณฑลพำนักอยู่วัดนี้ เปิดทำการสอนครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ.๒๔๔๒ ตรงกับปีกุน เอกศก ปกติ มาสจุลศักราช ๑๒๖๑ รัตนโกสินทร์ ศก ๑๑๘ คริสตศักราช ๑๘๙๙ อันถือเป็นจุดกำเนิดของโรงเรียนราชสีมาวิทยาลัย

เข้าสู่เว็บเพจสมาคมนักเรียนเก่าราชสีมาวิทยาลัย